Ayıplı Mal Aldığımızda Neler Yapmalıyız?

ayıplı mal aldığımızda neler yapmalıyız, ayıplı malın iadesi, ayıplı malı geri verme
ayıplı mal aldığımızda neler yapmalıyız, ayıplı malın iadesi, ayıplı malı geri verme

Bilindiği üzere son yıllarda internet üzerinden alışveriş yaygın hale gelmiştir. E-ticaret siteleri ve internet alışverişinin yaygınlaşmasıyla beraber tüketici hukuku da ayrı bir önem kazanmıştır. Özellikle internetten alınan ürünlerin yanlış, kusurlu veya eksik gönderilmesi “ayıplı mal” konusunu gündeme getirmiştir. Makalemizde “Ayıplı mal nedir?” sorusunu yanıtladıktan sonra ayıplı mal aldığımızda neler yapmalıyız? ve yasal haklarımızın neler olduğuyla ilgili detaylı bilgi vereceğiz.

Ayıplı Mal Nedir?

Ayıplı mal, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 8.maddesinde tanımlanmıştır. İlgili madde hükmüne göre; “Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.” Maddenin devam hükmüne göre; ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında, reklam veya ilanında yer alan özelliklerden bir veya birden fazlasını taşımayan mal da ayıplı kabul edilmektedir. İlgili madde hükmü çerçevesinde aşağıda belirtmiş olduğumuz durumlarda da satın alınan mal, ayıplı kabul edilmektedir:

  • Satıcı tarafından bildirilen ya da teknik düzenlemesinde tespit edilen özelliğe aykırı olan,
  • Muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan,
  • Tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar.

Bir dönem fazlasıyla yaygın olan bal reklamları bu duruma en iyi örnektir. Hakiki bal olarak tanıtılan ama yüksek oranda şeker içeren ballar, ayıplı mal kategorisinde yer almaktadır. Nitekim söz konusu sebebe dayanılarak birçok tüketici, yasal yollar ile hakkını korumuştur. Aynı durum ikinci el otomobil satışlarında da yaygın olarak görülmektedir. Otomobilin satışını kolaylaştırmak adına daha az kilometre yaptığı söylenmekte ve tüketici aslında aldatılmaktadır. Satış sonrası bu durumun gerçek dışı olduğunun tespit edilmesi durumunda tüketici, ayıplı mal sebebiyle yasal haklarını kullanabilir. Tüketicinin yasal haklarının neler olduğunu makalemizin ilerleyen bölümlerinde açıklayacağız.

Ayıplı Mal Aldığımızda Neler Yapmalıyız?

Ayıplı ürün satın alan tüketicinin birtakım seçimlik hakları vardır. Tüketicinin seçimlik hakları, ilgili Kanun’un 11.maddesinde belirtilmiştir. Tüketicinin, seçimlik haklarını kullanmadan evvel dikkat etmesi gereken önemli bir husus mevcuttur. Kanun’a göre; tüketici, sayılan haklardan yalnızca birisini kullanabilir. Dolayısıyla seçimlik hakların terditli olarak talep edilmesi mümkün değildir. Bu sebeple tüketici, hakkını kullanmadan önce mutlaka sağlık bir şekilde düşünmeli ve kararını vermelidir. Ayıplı ürün satın alınması durumunda Kanun’da yer alan seçimlik haklar şunlardır:

  • Satın alınan ürünün iadesini gerçekleştirmeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
  • Satılan ürünü alıkoyarak ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
  • Masrafların tamamı satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz olarak onarılmasını talep etme, (Aşırı masraf gerektirmediği halde bu madde hükmü uygulama alanı bulabilir.)
  • İmkan olması durumunda satılan ayıplı malın, ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme.

Tüketici, yukarıdaki haklarından birisini kullanmak istediğini satıcıya bildirdiği takdirde satıcı, bunu yerine getirmekle yükümlü olacaktır.

Ayıplı ürünün internet üzerinden veya e-ticaret siteleri aracılığıyla satın alınması durumunda hiçbir gerekçe göstermeksizin malın iadesi sağlanabilir. Bu durumda cayma hakkı kullanılmış olacaktır. Cayma hakkının kullanımı için ise süre 14 gündür. Söz konusu süre, malın tesliminden itibaren başlayacaktır.

Seçimlik haklardan birisi kullanılmasına rağmen satıcı, gerekeni yerine getirmez ise bu durumda hukuki süreç başlayacaktır. Bu noktada satın alınan ürünün ücreti önem taşımaktadır. Ürün bedeline göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvuru mümkün olacaktır. Tüketici mahkemesinde dava açma ve hakem heyeti başvurusu hakkında bilgi almak için kırmızı linklere tıklayarak güncel makalelerimize ulaşabilirsiniz.

Ayıplı Mal İade Süresi Kaç Gündür?

Ayıplı mal aldığımızda neler yapmalıyız? başlığı altında ayıplı ürünün iade süresi üzerinde durmamız yararlı olacaktır. Ayıplı mal iadesi tüketici hakları çerçevesinde mümkündür. Malın ayıplı çıkması durumunda her zaman iade mümkün değildir. Bu noktada zamanaşımı sürelerinin göz önünde bulundurulması gerekecektir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre; aksi kanun veya taraflarca belirlenmediği sürece ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile ayıplı maldan sorumluluk, malın tüketiciye tesliminden itibaren 2 yıldır. Konut veya tatil amaçlı taşınmaz alınması durumunda malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresi olacaktır.

İkinci el satışlarda ise zamanaşımı süresi 1 yıldan, taşınmaz mallar için ise 3 yıldan az olamayacaktır.

Malın ayıplı olduğu ağır kusur veya hile ile gizlenmiş ise zamanaşımı süreleri uygulama alanı bulmayacaktır.

Ürün Satın Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

Ayıplı mal aldığımızda neler yapmalıyız? sorusunun yanıtını yukarıda kısaca verdik. Şimdi ise bir ürün satın alırken nelere dikkat etmemiz gerektiği üzerinde duracağız. Malın ayıplı çıkması herkesin karşı karşıya kalabileceği bir durumdur. Peki ama ayıplı ürün almamak için nelere dikkat etmeliyiz? Bu noktada önemli olan satın alınan malın dikkatli bir şekilde incelenmesidir. Elbette bazı ürünler ciddi anlamda teknik bilgi ve incelemeyi gerektirmektedir. Böyle ürünlerin satın alınması durumunda ise en azından dışarıdan görülebilen ve fark edilebilen ayıpların incelenmesi gerekir. Aynı zamanda ürün satın ve teslim alırken imzalatılan evraklara dikkat edilmelidir. Bazı hallerde satıcı, malın ayıplı olduğunun bilindiğine dair belgeyi tüketiciye imzalatmaktadır. Böylece yasal sorumluluktan kurtulacağı kanaatine varmaktadır. Bu nedenle tüketici, imzaladığı evraklara mutlaka dikkat etmelidir. Haklarını kullanmayacağına dair bir evrak veya malın kusurlu olduğunun bilindiğine dair bir evrak imzalanması, ileride hukuki sorunlar yaşanmasına neden olabilir.

Tüketici hukuku ile ilgili sorularınızın yanıtı ve sorunlarınızın çözümü için iletişim bölümünden bize ulaşabilir; tüketici hakları avukatı ile görüşme sağlayabilirsiiniz.

 Bu sitedeki bütün içeriklerin telif hakkı Av.Ayşegül Helvacıoğlu’na aittir. Sitede yayınlanan tüm içerikler kopya korumalı olup yazılı izin olmaksızın kopyalanması veya yayınlanması durumunda 5846 sayılı FSEK kapsamında yasal işlem gerçekleştirilecektir.